Verovatno, svaki vernik bar jednom u životu postaje svedok svečanog događaja - osvećenja hrama. Obred osvećenja često je praćen upečatljivim prirodnim pojavama – dugom ili solarnim oreolom: tvorevina Božija kao da odgovara na svetu radnju koju ljudi vrše.
Ali, u stvari, čemu uopšte osveštavati hram – zar nije izgrađen za zajedničku molitvu? Reklo bi se da su presekli crvenu vrpcu, okrenuli se onima koji su došli sa rečju dobrodošlice – i to je to, služite u slavu Božiju... Činjenica je da prilikom osvećenja hrama blagodat silazi na njega – ona postaje, takoreći, drugačije, novo, nešto više od samog arhitektonskog rešenja. Otuda i drugi naziv za obred osvećenja je obred obnove hrama, bez obzira da li se osvešta istorijska zgrada ili novoizgrađena.
Strogo govoreći, osvećenje počinje mnogo pre nego što se izvrši ovaj obred. Osveštan je kamen temeljac položen u temelj budućeg hrama. Kada se zgrada izgradi, osveštavaju se krstovi na kupolama, koji se potom postavljaju na krov. Zatim se vrši poseban obred za osvećenje zvona, koja se potom kače na zvonik. I tek tada je osveštan sam hram.
Crkvu, po pravilu, osvećuje episkop – episkop, arhiepiskop, mitropolit ili čak patrijarh. U ovom slučaju, obred osvećenja se vrši posebno svečano. Međutim, ako episkop iz nekog razloga to ne može da uradi (na primer, hram je veoma udaljen od njegovog amvona – stotine kilometara), osvećenje može da obavi i iskusni sveštenik: arhimandrit, iguman, protojerej. Da bi to učinio, episkop mu šalje od njega osvećenu antimisiju – svilenu ili lanenu četvorougaonu tkaninu sa ušivenom česticom moštiju svetitelja – koju stavlja na od njega ustanovljen i osveštan presto pri osvećenju g. hram. Bez obzira da li episkop osvećuje hram ili sveštenik, obred osvećenja se naziva velikim.
Samo po sebi, osvećenje hrama je slično onome što se čini čoveku u tajnama krštenja i miropomazanja. Novosagrađeni presto, koji simbolizuje Grob Gospodnji i, istovremeno, Presto Nebeskog Cara, umiva se i pomazuje mirom. Zatim se presto i oltar oblače u posebnu odeću. Nakon toga se vrši osvećenje zidova hrama: kađenje, a svaki od zidova pomazani svetom, što simbolično odgovara izlivanju blagodati Božije na hram. Osvećeni su i hramovni ikonostas, druge ikone i crkvena utvari. Posle obreda osvećenja hrama, u njemu se sedam dana za redom služi Božanska Liturgija.
Pored čina velikog osvećenja hrama, postoji i malo osvećenje. Obavlja se u nekim posebnim slučajevima – na primer, ako je izvršena popravka ili rekonstrukcija u već osvećenom hramu, uključujući i oltar – dok presto nije ni pomeren ni oštećen. Osvećenje sa malim činom je neophodno i ako su presto i ono što je na njemu dodirnute rukama neupućenih (tj. ne sveštenstva) - to se dešava, na primer, tokom elementarnih nepogoda. Malo osvećenje hrama vrši se i kada je neko iznenada umrlo ili bilo ubijeno u hramu – ili ako je hram oskrnavljen rođenjem ili smrću životinje u njemu.
Mali obred osvećenja obuhvata molitveno pojanje onome u čije ime je hram podignut,
čitanje naročitih molitava za osvećenje hrama, osvećenje vode, kađenje i kropljenje svetom vodom na prestolu, oltaru, ikonostasu i osvećenju. ceo hram. Posle osvećenja hrama sa malim činom, čitaju se časovi i vrši se Božanstvena Liturgija; zatim red bogosluženja ide uobičajeno.
U kapelama se ne vrši obred osvećenja hrama, jer nemaju oltar sa prestolom i oltar, što znači da je nemoguće služiti Božanstvenu Liturgiju. Za osvećenje paraklisa služi se poseban moleban, nakon čitanja kojeg se ikone i zidovi u njemu krope blagoslovenom vodom. Nakon toga, u kapeli možete služiti moleban, parastos i vršiti molitve, lične i opšte, za razne prilike.
Ali, u stvari, čemu uopšte osveštavati hram – zar nije izgrađen za zajedničku molitvu? Reklo bi se da su presekli crvenu vrpcu, okrenuli se onima koji su došli sa rečju dobrodošlice – i to je to, služite u slavu Božiju... Činjenica je da prilikom osvećenja hrama blagodat silazi na njega – ona postaje, takoreći, drugačije, novo, nešto više od samog arhitektonskog rešenja. Otuda i drugi naziv za obred osvećenja je obred obnove hrama, bez obzira da li se osvešta istorijska zgrada ili novoizgrađena.
Strogo govoreći, osvećenje počinje mnogo pre nego što se izvrši ovaj obred. Osveštan je kamen temeljac položen u temelj budućeg hrama. Kada se zgrada izgradi, osveštavaju se krstovi na kupolama, koji se potom postavljaju na krov. Zatim se vrši poseban obred za osvećenje zvona, koja se potom kače na zvonik. I tek tada je osveštan sam hram.
Crkvu, po pravilu, osvećuje episkop – episkop, arhiepiskop, mitropolit ili čak patrijarh. U ovom slučaju, obred osvećenja se vrši posebno svečano. Međutim, ako episkop iz nekog razloga to ne može da uradi (na primer, hram je veoma udaljen od njegovog amvona – stotine kilometara), osvećenje može da obavi i iskusni sveštenik: arhimandrit, iguman, protojerej. Da bi to učinio, episkop mu šalje od njega osvećenu antimisiju – svilenu ili lanenu četvorougaonu tkaninu sa ušivenom česticom moštiju svetitelja – koju stavlja na od njega ustanovljen i osveštan presto pri osvećenju g. hram. Bez obzira da li episkop osvećuje hram ili sveštenik, obred osvećenja se naziva velikim.
Samo po sebi, osvećenje hrama je slično onome što se čini čoveku u tajnama krštenja i miropomazanja. Novosagrađeni presto, koji simbolizuje Grob Gospodnji i, istovremeno, Presto Nebeskog Cara, umiva se i pomazuje mirom. Zatim se presto i oltar oblače u posebnu odeću. Nakon toga se vrši osvećenje zidova hrama: kađenje, a svaki od zidova pomazani svetom, što simbolično odgovara izlivanju blagodati Božije na hram. Osvećeni su i hramovni ikonostas, druge ikone i crkvena utvari. Posle obreda osvećenja hrama, u njemu se sedam dana za redom služi Božanska Liturgija.
Pored čina velikog osvećenja hrama, postoji i malo osvećenje. Obavlja se u nekim posebnim slučajevima – na primer, ako je izvršena popravka ili rekonstrukcija u već osvećenom hramu, uključujući i oltar – dok presto nije ni pomeren ni oštećen. Osvećenje sa malim činom je neophodno i ako su presto i ono što je na njemu dodirnute rukama neupućenih (tj. ne sveštenstva) - to se dešava, na primer, tokom elementarnih nepogoda. Malo osvećenje hrama vrši se i kada je neko iznenada umrlo ili bilo ubijeno u hramu – ili ako je hram oskrnavljen rođenjem ili smrću životinje u njemu.
Mali obred osvećenja obuhvata molitveno pojanje onome u čije ime je hram podignut,
čitanje naročitih molitava za osvećenje hrama, osvećenje vode, kađenje i kropljenje svetom vodom na prestolu, oltaru, ikonostasu i osvećenju. ceo hram. Posle osvećenja hrama sa malim činom, čitaju se časovi i vrši se Božanstvena Liturgija; zatim red bogosluženja ide uobičajeno.
U kapelama se ne vrši obred osvećenja hrama, jer nemaju oltar sa prestolom i oltar, što znači da je nemoguće služiti Božanstvenu Liturgiju. Za osvećenje paraklisa služi se poseban moleban, nakon čitanja kojeg se ikone i zidovi u njemu krope blagoslovenom vodom. Nakon toga, u kapeli možete služiti moleban, parastos i vršiti molitve, lične i opšte, za razne prilike.
Delite:
