Prva nedelja Velikog posta završava se u nedelju, koja se zove Sedmica Trijumfa Pravoslavlja. Godine 843. u Carigradu je održan crkveni sabor koji je osudio jeres ikonoborstva i potvrdio osnivanje Sedam vaseljenskih sabora. U znak sećanja na to, kraljica Teodora je organizovala crkvenu slavu - i odredila da se Praznik Trijumfa Pravoslavlja slavi svake godine u prvu nedelju Velikog posta.
Skoro vek pre ovoga, Vizantijsko carstvo je potresla ikonoklastička kriza. Proglasivši ikone, freske, knjige i skulpture Hrista, Bogorodice, anđela i svetitelja Božijih za idole, ikonoborci su uništili svete slike u crkvama, bibliotekama i hrišćanskim domovima. Episkopi, sveštenici, monasi i mirjani koji su digli glas u odbranu svetih ikona našli su se u tamnici, poslani u progonstvo ili prinuđeni da život provedu u lutanjima, bojeći se progona od jeretičkih vlasti. Oci Drugog Nikejskog sabora uspeli su da postignu zabranu ikonoborstva 787. godine – međutim, početkom 9. veka jeres se rasplamsala sa novom snagom. Tek posle smrti cara ikonoboraca Teofila, njegova udovica, kraljica Teodora, koja je tajno poštovala svete ikone, sazvala je sabor pristalica prave vere, koji je okončao ikonoborstvo. Patrijarh ikonoborac Jovan Gramatik je svrgnut, episkopi jeretici izbačeni sa svojih katedra. Za novog predstojatelja Crkve izabran je Sveti Metodije I Ispovednik, koji je takođe ranije stradao od ikonoboraca.
Kako je došlo do prve proslave trijumfa Pravoslavlja 843. godine? Prema istorijskim svedočanstvima, na poziv kraljice Teodore, u prvu nedelju Velikog posta u Sabornoj crkvi Svete Sofije okupili su se episkopi, monaštvo i mirjani, predvođeni patrijarhom Metodijem. Tamo je došla i kraljica Teodora sa svojim naslednikom, budućim carem Mihailom. Od sabornog hrama čitavo mnoštvo naroda sa krstovima, ikonama i jevanđeljem je u litiji išlo do Carigradske centavijske kapije, gde se dugo u tuzi molilo. Nakon ovoga, učesnici litije su se vratili u saborni hram, gde je odslužena Sveta Liturgija.
Od tada do danas, u prvu nedelju Velikog posta, u pravoslavnim hramovima se vrši obred trijumfa Pravoslavlja. Usvojila ga je Ruska crkva u 11. veku. Na kraju liturgije, sveštenstvo napušta oltar na sredini hrama, stavljajući na govornicu ikone Gospoda Isusa Hrista i Presvete Bogorodice. Sa crkvenog amvona đakon objavljuje večni pomen svetim kraljevima, kneževima i patrijarsima koji su doprineli očuvanju „vere apostolske, vere otačke, vere pravoslavne“ – a takođe izriče anateme ikonoborcima i drugim jereticima koji, tokom vekova, nastojali da razbiju jedinstvo Crkve.
Čovek neiskusan u pitanjima crkvene istorije može se zapitati: koliko je prikladno svake godine proglašavati Trijumf Pravoslavlja ako jeresi i danas postoje? Zaista, jeresi postoje i danas, kao što su postojale u svim vekovima postojanja Crkve. Međutim, za razliku od arijanstva, nestorijanstva, monofizitstva ili ikonoborstva, moderne jeresi postoje izvan crkvene ograde, a ne unutar nje. Oni više ne ugrožavaju crkveno jedinstvo.
Trijumf Pravoslavlja se može shvatiti ne samo u dogmatsko-teološkom smislu, već i u ličnom smislu, u odnosu na svakog vernika. Iako je postiti ili ne postiti lični izbor svakog hrišćanina, izborom posta i ukrepljenjem za četrdeset i devet dana intenzivne molitve, pokajanja i uzdržanja, pravoslavac, takoreći, pobeđuje nad telesnom, telesnom osobom. Ovo je Trijumf Pravoslavlja za sve koji su do sada prebrodili samo prvu nedelju dugog Velikog posta.
Skoro vek pre ovoga, Vizantijsko carstvo je potresla ikonoklastička kriza. Proglasivši ikone, freske, knjige i skulpture Hrista, Bogorodice, anđela i svetitelja Božijih za idole, ikonoborci su uništili svete slike u crkvama, bibliotekama i hrišćanskim domovima. Episkopi, sveštenici, monasi i mirjani koji su digli glas u odbranu svetih ikona našli su se u tamnici, poslani u progonstvo ili prinuđeni da život provedu u lutanjima, bojeći se progona od jeretičkih vlasti. Oci Drugog Nikejskog sabora uspeli su da postignu zabranu ikonoborstva 787. godine – međutim, početkom 9. veka jeres se rasplamsala sa novom snagom. Tek posle smrti cara ikonoboraca Teofila, njegova udovica, kraljica Teodora, koja je tajno poštovala svete ikone, sazvala je sabor pristalica prave vere, koji je okončao ikonoborstvo. Patrijarh ikonoborac Jovan Gramatik je svrgnut, episkopi jeretici izbačeni sa svojih katedra. Za novog predstojatelja Crkve izabran je Sveti Metodije I Ispovednik, koji je takođe ranije stradao od ikonoboraca.
Kako je došlo do prve proslave trijumfa Pravoslavlja 843. godine? Prema istorijskim svedočanstvima, na poziv kraljice Teodore, u prvu nedelju Velikog posta u Sabornoj crkvi Svete Sofije okupili su se episkopi, monaštvo i mirjani, predvođeni patrijarhom Metodijem. Tamo je došla i kraljica Teodora sa svojim naslednikom, budućim carem Mihailom. Od sabornog hrama čitavo mnoštvo naroda sa krstovima, ikonama i jevanđeljem je u litiji išlo do Carigradske centavijske kapije, gde se dugo u tuzi molilo. Nakon ovoga, učesnici litije su se vratili u saborni hram, gde je odslužena Sveta Liturgija.
Od tada do danas, u prvu nedelju Velikog posta, u pravoslavnim hramovima se vrši obred trijumfa Pravoslavlja. Usvojila ga je Ruska crkva u 11. veku. Na kraju liturgije, sveštenstvo napušta oltar na sredini hrama, stavljajući na govornicu ikone Gospoda Isusa Hrista i Presvete Bogorodice. Sa crkvenog amvona đakon objavljuje večni pomen svetim kraljevima, kneževima i patrijarsima koji su doprineli očuvanju „vere apostolske, vere otačke, vere pravoslavne“ – a takođe izriče anateme ikonoborcima i drugim jereticima koji, tokom vekova, nastojali da razbiju jedinstvo Crkve.
Čovek neiskusan u pitanjima crkvene istorije može se zapitati: koliko je prikladno svake godine proglašavati Trijumf Pravoslavlja ako jeresi i danas postoje? Zaista, jeresi postoje i danas, kao što su postojale u svim vekovima postojanja Crkve. Međutim, za razliku od arijanstva, nestorijanstva, monofizitstva ili ikonoborstva, moderne jeresi postoje izvan crkvene ograde, a ne unutar nje. Oni više ne ugrožavaju crkveno jedinstvo.
Trijumf Pravoslavlja se može shvatiti ne samo u dogmatsko-teološkom smislu, već i u ličnom smislu, u odnosu na svakog vernika. Iako je postiti ili ne postiti lični izbor svakog hrišćanina, izborom posta i ukrepljenjem za četrdeset i devet dana intenzivne molitve, pokajanja i uzdržanja, pravoslavac, takoreći, pobeđuje nad telesnom, telesnom osobom. Ovo je Trijumf Pravoslavlja za sve koji su do sada prebrodili samo prvu nedelju dugog Velikog posta.
Delite:
